کتاب سیاوش خوانی اثر بهرام بیضایی

شناسنامه کتاب

نویسنده بهرام بیضایی
انتشارات انتشارات روشنگران و مطالعات زنان
در دسته
تعداد صفحات 230

سیاوش‌خوانی اثر بهرام بیضایی، بازآفرینی نمایشی و چندلایهٔ داستان سیاوش در شاهنامهٔ فردوسی است. در این اثر، روایت گروهی نمایشگر و اجرای داستان سیاوش در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و به‌تدریج مرز میان زندگی بازیگران و سرنوشت شخصیت‌های اسطوره‌ای از میان می‌رود. داستان سیاوش، از اتهام و بی‌عدالتی تا گذر از آتش، تبعید و کشته شدن مظلومانهٔ او، در این کتاب با نگاهی تازه روایت می‌شود. بیضایی از این اسطوره برای پرداختن به موضوعاتی مانند پاکی، خیانت، قدرت، قضاوت نادرست و بی‌عدالتی استفاده می‌کند.

توضیحات

سیاوش‌خوانی یکی از آثار برجستهٔ بهرام بیضایی در زمینهٔ ادبیات نمایشی است؛ اثری که با الهام از اسطورهٔ سیاوش در شاهنامهٔ فردوسی، روایتی تازه و چندلایه از یکی از ماندگارترین داستان‌های فرهنگ ایرانی ارائه می‌دهد.

بیضایی در این اثر تنها به بازگویی داستان سیاوش اکتفا نمی‌کند، بلکه با بهره‌گیری از شیوه‌های نمایشی و آیینی ایران، از جمله شبیه‌خوانی و نمایش در نمایش، مرز میان اسطوره، اجرا و واقعیت را درهم می‌آمیزد. در ساختار اثر، روایت سیاوش در بستری نمایشی بازآفرینی می‌شود و سرنوشت شخصیت‌های اسطوره‌ای با زندگی و مناسبات اجراکنندگان پیوند پیدا می‌کند.

داستان سیاوش از وسوسه و اتهام، گذر قهرمان از آتش برای اثبات بی‌گناهی، ترک ایران، پناه بردن به سرزمین توران و سرانجام کشته شدن مظلومانهٔ او شکل می‌گیرد. این روایت در نگاه بیضایی، تنها داستانی متعلق به گذشته نیست؛ بلکه بهانه‌ای برای تأمل دربارهٔ بی‌عدالتی، قضاوت‌های نادرست، قدرت، خیانت و تنهایی انسان پاک‌نهاد است.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، استفاده از زبان فاخر، آهنگین و نمایشی است. زبان اثر در کنار پیوند با روایت‌های کهن، از ظرفیت‌های ادبیات معاصر نیز بهره می‌برد و فضای اسطوره‌ای و تراژیک داستان را تقویت می‌کند. همچنین، توجه به آیین سوگ سیاوش و ریشه‌های نمایشی آن، اثر را برای علاقه‌مندان به فرهنگ ایرانی، شاهنامه، تئاتر و مطالعات اسطوره‌شناختی ارزشمندتر می‌کند.

سیاوش‌خوانی کتابی مناسب برای خوانندگانی است که به آثار بهرام بیضایی، بازخوانی مدرن اسطوره‌های ایرانی، ادبیات نمایشی، شاهنامهٔ فردوسی و نمایش‌های آیینی علاقه دارند. این اثر با ترکیب روایت اسطوره‌ای، ساختار نمایشی و نگاه انتقادی، تصویری تأمل‌برانگیز از تکرار بی‌عدالتی و مظلومیت در تاریخ ارائه می‌کند.